DUMAN

Süleyman Sırrı Kazdal'dan etkileyici bir öykü

DUMAN

     Köyün içinde bir baştan bir başa uzanan yüzlerce yıllık taş kaldırımlardan,çığlık çığlığa koşarak geçiyordu.Bağırtıları duyanlar,birer ikişer evlerinden çıkmışlar,köyün dışına doğru koşan saçı başı dağılmış kadına şaşkın gözlerle bakıyorlardı.

     En az köyün kuruluşu kadar eski olan pınarın başına gelince taşların üstüne kapaklandı.Bir süre sonra ayağa kalktı.Ellerini yumruk yapmış,olanca gücüyle göğsüne indiriyordu.Dizlerinin üstüne çömeldi yeniden.Gözlerini apak dumanlar içindeki dağlara dikmiş,yürekleri parçalayan ağıtlar yakıyordu:

      Gözlerim kara bugün       

      Yüreğim yara bugün

      Oy gidene ağlarım

      Yol verin bana bugün

      Sefer’imi vurdular

      Issız dağın üstünde

      Yaşamak  haram oldu

       Bu yaranın üstünde.

     Birkaç dakika sonra,ilk şaşkınlıklarını atlatan köylüler kadının başına toplanmışlar,onu yatıştırmaya çalışıyorlardı.Bir yandan da,ne olduğunu bilenler bilmeyenlere sessizce durumu anlatıyorlar,ayrıntıları öğreniyorlardı birbirlerinden.Sefer’i vurmuşlardı.Dağda,kendi otlaklarına girmek isteyenlere engel olmak isterken,tek kurşunla can vermişti.

     Çok geçmeden tüm kadınlar Ayşe’nin çevresini sarmışlar,onunla birlikte ağıt yakıyorlardı.Sefer’e ağlıyorlardı,çoban Sefer’e…Erkekler,çevredeki duvarların ya da taşların üstüne oturmuş sessizce gözyaşı döküyorlar,yüzlerini birbirlerinden gizlemeye çalışıyorlardı.Onu koruyamadıkları için kendilerini suçluyorlardı sanki.

     Dağların doruklarına kümelenmiş duman,ağır ağır aşağılara inmeye başlamış,evleri yutacaktı neredeyse.Pınarın başına toplanmış köylülerin ağlamaları,dumanın üstlerine çökmesiyle yavaş yavaş uğultuya dönüşüyor,giderek kurt ulumalarını  andırmaya başlıyordu çıkardıkları sesler.

Saatlerdir taşların üstünde kıpırdamadan duran erkekler ve ağlayacak güçleri tükenmek üzere olan kadınlar,ak dumanın etkisiyle belirsizleşmeye başlamışlar,buna koşut olarak sesleri de kesilmeye yüz tutmuştu ağlamaktan.Şimdi ortalığı bir ölüm sessizliği tutsak almış,sanki tüm doğada yaşam belirli bir süre için durmuştu.

     Uzun süre böylece,hiçbir devinimde bulunmadan,oldukları yerde çakılı kaldılar.Birden,dere boyundan beri yoğun dumanı yararak köye kadar ulaşan nal sesleri gelmeye başladı.Herkes  başını yola çevirmiş,dumanın içindeki canlıların bir an önce ortaya çıkmasını bekliyordu.Taşlara vurarak yankılanan ve gittikçe yaklaşan nal seslerinden başka en küçük bir vızıltıya bile kapanmıştı orada bulunanların tüm duyu organları.

     Ayşe’nin yüreği sıkışmaya başlamış,neredeyse yeniden ağlayacaktı.Ama herkes gibi o da nal seslerinin büyüsüne kapılmış,yüreği ve gözleri taşmak üzere olmasına karşın,kıpırdayamıyordu bile.

     Yaşamı tutsak almış dumanın içinden önce uzun boylu bir delikanlı çıktı.Omuzunda bir tüfek asılıydı.Bir elinde katırın yuları,diğerinde uzun bir değnek vardı.Sefer’in keçeye sarılmış cansız bedeni katırın semerine iğreti bağlanmış,ayakları sarkıyordu yere doğru.Katırın ardından yavaş yavaş biri daha belirdi.Bir elinde yine bir değnek,diğerinde ise tahra vardı.Katırın yularını çeken delikanlı pınarın başına gelince durdu.Sessizlik egemenliğini yitirmemişti henüz.Uzun boylu delikanlı tüfeğini eline aldı.Omzuna dayayarak dağlara döndü.İki el mermi yaktı.Sessizliği yok etmişti.Sonra yere oturdu.Başını dizlerinin arasına gömerek toprağa bıraktı gözyaşlarını.

     Ayşe ilk donukluğunu üstünden atmış,katırdaki ölünün üstüne kapaklanıp aşağıya indirmeye çabalıyordu.Bunu başaramayınca katırdan sarkan ayaklara yapışmış,ağıtlar yakıyordu yeniden:

      Şu derenin suları

      Gözlerime yaş olur

      Kapısı kapananın

      Çektikleri boş olur.

      Duman gelir oturur

      Saçlarımın üstüne

      Yürek yanar köz olur

      Bu yaranın üstüne     

      Oy dağların dumanı

      Gelir başıma çöker     

      Kapı kapı dolaşan

      Gözyaşı acı çeker

     Ölüyü katırdan indirdiler.Keçeyi yere serip boylu boyunca yatırdılar Sefer’i.Yüzünde anlamsız bir gülücük vardı.Ağzı kapalı,bir gözü ise açık kalmıştı.Sağ kolu bükülü,iki eli de yumruk biçimindeydi.Ak gömleğinin karın bölgesinde büyük bir kan lekesi vardı.Ölümünün üstünden saatler geçmesine karşın,çisenin etkisiyle henüz kurumamıştı kanı.Sanki daha yeni vurulup düşmüş bir savaşçıyı andırıyordu.Gömleğinin ve pantolonunun çeşitli yerlerinde çimen ve çamur lekeleri vardı.Tüm giyitleri ıpıslaktı.Ayaklarında lastikleri yoktu.Yün çorapları ıslanmış,çamur içindeydiler.Kafasında derin bir yara izi görülüyordu.Yaradan akan kan yüzüne bulaşmış,bir yanağını kaplamıştı.Saçları kıpkızıl kesilmişti.

     Tüm insanlar yere yatırılan ölünün çevresine birikmiş,kadınlar ağıtlarını daha büyük bir canlılıkla sürdürüyorlardı.Ayşe ölünün başucuna çömelmiş,yüreğinden kopan en acı dolu ağıtları

boğuk boğuk sıralıyor,ara sıra ağıtını kesip büyük bir çığlık koyveriyor ve kendini yerden yere atıyordu.Çocukları,Sefer’in başucunda dikiliyorlar ve sesizce gözyaşı döküyorlardı.

     Köyün her sokağına,her evine girmeyi sürdüren duman,önüne gelen tüm boşlukları doldurarak daha da  yoğunlaşıyordu.Topluluk içindekilerden biri birkaç adım uzaklaşmaya kalksa hemen görünmez oluyordu.Duman,insanları birbirlerinden gizlemeye çalışıyordu sanki.    

     Sonra,binyıllardır bu dağları yer edinmiş dumanın içinden uzun,ak tüyleri ıpıslak,kocaman bir çoban köpeği belirdi.Bu kez bütün kafalar ona yönelmişti.Herkes soluğunu tutmuş,köpeğe bakıyordu.Akbaş geri dönmüştü.Ağır adımlarla kalabalığa yaklaştı.Pınarın yanına gelince durdu.Oturdu.Bir süre sonra kafasını göğe dikerek acı acı ulumaya başladı.İnsanların yüzlerine bakarak sanki ağlıyormuş gibi sesler çıkarıyordu.Yerinden kalktı.Kalabalığı yararak ölüye yaklaştı.Başucuna geçip yere uzandı.Ölünün yüzünü yaladı.Sonra başını ayklarının üstüne koyarak gözlerini kapattı.

     Akbaş,Sefer vurulduğunda hem sürünün dağılmasına engel olmuş,hem de iki gün boyunca ölünün başında beklemişti.Sefer’i bulduklarında birden ortadan yitivermiş ve ancak bugün ortaya çıkmıştı.

     Akbaş kımıldamadan Sefer’in başucunda yatıyordu.Babasız kalan iki çocuk,Akbaş’ın iki yanına çömelerek onu okşamaya başladılar.Akbaş çocukların yanına geldiklerini görünce,yine ağlıyormuş gibi sesler çıkarmaya başladı.Arada gözlerini açıp çocuklara bakıyor,sonra kapatıyordu.

     Birkaç saat sonra Sefer’in gömütünü büyük çayırda bulunan gömütyerine kazmışlardı bile.Köylüler elbirliğiyle ölüyü hazırladılar.Çok geçmeden tabutunu omuzlayıp,aynı dinginlik ve sessizlikle,ağır adımlarla çayıra doğru ilerlemeye başladılar.Duman aynı yoğunlukla tüm doğayı görünmez kılmıştı.

     Ak kefene sarılı ölüyü sarsmadan,yavaşça bıraktılar toprağa.Toprak insanla,toprak toprakla buluştu bir kez daha.Tüm canlı ve cansızlar,ait oldukları yere ve zamana el koydular yeniden.

     Usulca dağıldı kalabalık.

     Ayşe,çocuklar ve Akbaş yalnız bırakmak istemiyorlardı Sefer’i.

     Birden,aynı acılı ağıtlar boğuk boğuk ve sanki başka bir dünyadan sesleniliyormuşcasına  dökülmeye başladı Ayşe’nin yüreğinden.

     Duman,doruklardan kesin bir çağrı almış gibi hızla yukarı doğru koşuyordu.Duman çekilince ortalığa yayılan derenin sesine Ayşe’nin ağıtları karışıyordu:

      Sefer’imi vurdular

      Issız dağın üstünde

      Yaşamak haram oldu

      Bu yaranın üstünde.

       İstanbul,1993

      Yazan: Süleyman Sırrı Kazdal nam-ı diğer Ongici